Amerika Birləşmiş Ştatları Senatı bazar ertəsi axşamı 73 lehinə, 25 əleyhinə səslə İkitərəfli Amerika Əlçatanlığı və İş Yerləri Aktının plenar müzakirəsinə başlamaq qərarı verib. Bununla senatorlar enerji infrastrukturu və ştatlararası elektrik ötürülməsi layihələrinə icazələrin verilməsini sürətləndirmək məqsədi daşıyan 417 səhifəlik kompromis layihəni irəlilədiblər.
Layihə süni intellekt və kommersiya texnologiyalarının genişlənməsi üçün aydın qaydalar müəyyən etməklə istehlakçıların və yerli icmaların kommunal ödənişləri məsələsini də əhatə edir. Sənədə əsasən, süni intellekt layihələri və data mərkəzləri inşa edənlər elektrik təchizatını və şəbəkənin təkmilləşdirilməsini özləri maliyyələşdirməli, bu xərcləri yaxınlıqdakı istehlakçıların üzərinə qoymamalıdırlar. Layihə həmçinin Energetika Nazirliyi yanında data mərkəzləri üzrə icmalara yardım proqramının yaradılmasını nəzərdə tutur. Proqram belə obyektlərin mümkün tikintisini qiymətləndirən yerli, ştat və qəbilə idarəetmə orqanlarına texniki məsləhət verəcək.
Prezident Donald Tramp qanunvericilik paketini dəstəkləyərək bütün senatorları boru kəmərləri, mədənlər və elektrik enerjisi istehsalı layihələrinin sürətləndirilməsi üçün onu qəbul etməyə çağırıb. S. 5653 nömrəli layihənin müəllifləri respublikaçı senatorlar Mayk Li və Şelli Mur Kapito, eləcə də demokrat senatorlar Martin Haynrix və Şeldon Uaythausdur. Hər iki partiyanın dəstəklədiyi təşəbbüslə bağlı senator Haynrix deyib: “Cəmi bir həftə əvvəl amerikalılar aydın mesaj verdilər: onlar Konqresin həyat xərclərini azaltmağa diqqət yetirməsini istəyirlər. İcazə qaydalarının islahatı ilə bağlı bu qanun layihəsi məhz buna xidmət edəcək”.
Elektrik şəbəkəsi və ətraf mühit qaydaları
Kompromis layihə ştatlararası elektrik ötürücü xətləri tənzimləyən federal qaydaları sadələşdirir. O, həmçinin ölkə üzrə güclərin istifadəyə verilməsini ləngidən şəbəkəyə qoşulma problemlərini azaltmağı hədəfləyir. 2025-ci ilin sonunda təklif edilmiş təxminən 2 060 giqavat elektrik istehsalı və enerji saxlama gücü şəbəkəyə qoşulmaq üçün icazə növbəsində gözləyirdi.
Layihələrin icra müddətini qısaltmaq üçün sənəddə Milli Ətraf Mühit Siyasəti Aktı, Təmiz Su Aktı, Milli Tarixi İrsin Qorunması Aktı və Nəsli Kəsilməkdə Olan Növlər Aktı da daxil olmaqla bir sıra əsas ekoloji qanunlara dəyişikliklər təklif olunur.
ACLU, Earthjustice və Sierra Club da daxil olmaqla vətəndaş hüquqları və təbiətin mühafizəsi təşkilatları layihəyə kəskin etiraz ediblər. Onlar yoxlamaların məhdudlaşdırılmasının ətraf mühitin mühafizəsini zəiflədəcəyini, təbii qaz kəmərlərinin və immiqrantların saxlanma mərkəzlərinin tikintisini sürətləndirə biləcəyini bildiriblər. Qəbilə liderləri və hüquq müdafiə qrupları, o cümlədən Amerika Hindularının Milli Konqresi də qanunvericiləri layihəni rədd etməyə çağırıb. Onların bildirdiyinə görə, layihə federal hökumətin suveren qəbilələrlə məsləhətləşməsi ilə bağlı tələbləri azaldır.
Yanvar ayınadək növbəti addımlar
Senator Ketrin Kortez-Masto Milli Tarixi İrsin Qorunması Aktına təklif olunan dəyişikliklərin layihədən çıxarılması üçün düzəliş təqdim edəcəyini açıqlayıb. O, həmin müddəalar sənəddə qalarsa, layihənin yekun qəbuluna qarşı çıxacağını bildirib. Konqresin digər palatasında isə Nümayəndələr Palatasında azlığın lideri Hakim Ceffris layihənin qəbilə suverenliyini kifayət qədər qorumadığını deyib və partiya fraksiyasının daha geniş iştirakı olmadan Senat layihəsini irəlilətməyə hazır olmadığını göstərib.
Qanun layihəsinin Konqresin yanvarda işinə fasilə verməsindən əvvəl prezidentin masasına çatması üçün Senatda düzəlişlər mərhələsindən keçməsi, palatanın yekun təsdiqini alması və Nümayəndələr Palatasında qəbul olunması lazımdır.
