Təbiətdə 11 ay yatan heyvan anlayışı bir mif deyil, elmi cəhətdən sübut olunmuş bioloji reallıqdır. Bəzi canlılar ilin müəyyən dövrlərində uzun müddət davam edən qış yuxusuna — hibernasiyaya gedirlər. Bu proses zamanı bədən temperaturu kəskin aşağı düşür, ürək döyüntüləri yavaşlayır və maddələr mübadiləsi minimum həddə enir. Lakin kiçik gəmiricilər qrupuna daxil olan adi süleysin bu baxımdan bütün təbii rekordları üstələyir.
Süleysinlərin uzunmüddətli hibernasiya qabiliyyəti
Əsasən Avropanın meşəlik ərazilərində məskunlaşan adi süleysin uzunmüddətli yuxu qabiliyyəti ilə seçilir. Tədqiqatlar göstərir ki, bu canlılar adi şəraitdə payızda yuxuya gedib yazın sonlarına doğru oyansalar da, əlverişsiz illərdə sığınacaqlarını tərk etmirlər.
Araşdırmalar göstərib ki, bəzi süleysinlər əlverişsiz illərdə 11,4 aya qədər hibernasiya vəziyyətində qala bilirlər.
Qida ehtiyatlarının və çoxalma şəraitinin qeyri-kafi olduğu dövrlərdə bəzi fərdlər hətta yay aylarında belə yenidən yeraltı sığınacaqlarına çəkilirlər. Nəticədə onların yuxu dövrü standart qış mövsümündən qat-qat uzun çəkir.
Süleysin aktiv olduğu dövrdə kifayət qədər yağ ehtiyatı toplayır. Daha sonra yerin altında qazdığı və ya istifadə etdiyi sığınacaqda uzun müddət hərəkətsiz qalır. Hibernasiya zamanı maddələr mübadiləsi kəskin şəkildə zəifləyir və orqanizm enerji sərfiyyatını minimuma endirir.
346 günlük rekord: Vyana meşələrindəki tədqiqat
Avstriyanın Vyana meşələrində aparılan elmi müşahidələr zamanı bəzi süleysinlərin yuxu müddətinin 11 aydan çox davam etdiyi faktlarla qeydə alınıb. Tədqiq edilən beş fərddə bu müddət 11–11,4 ay arasında dəyişib. Ən uzun qeydə alınan rekord isə fasiləsiz 346 gün təşkil edib.
Heyvanlar niyə bu qədər uzun müddət yatır?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu qeyri-adi davranış yalnız qida çatışmazlığı ilə bağlı deyil.
Çoxalma üçün əlverişsiz illərdə uzun müddət yerin altında qalmaq süleysinə enerjisini qorumaqla yanaşı, yırtıcılardan uzaq qalmağa da imkan verir.
Beləliklə, süleysinlərin ilin demək olar ki, hamısını hibernasiyada keçirməsi onların çətin mühit amillərinə qarşı formalaşdırdığı təkamül mexanizmidir.
