Bu gün ölkə boyu səs verən amerikalılar seçki məntəqələrində ştatdan ştata fərqlənən şəxsiyyət yoxlaması qaydaları ilə qarşılaşırlar. 36 ştatın qanunları şəxsiyyət sənədinin göstərilməsini istədiyi və ya tələb etdiyi halda, 14 ştat və Vaşinqton, Kolumbiya dairəsi seçiciləri imzaların tutuşdurulması kimi sənəd tələb etməyən üsullarla yoxlayır.
Bu gün məntəqələrdə səsvermənin əsas qaydaları
- 36 ştat seçki məntəqələrində şəxsiyyət sənədi istəyir. 14 ştat və Vaşinqton, Kolumbiya dairəsi isə qeydiyyatı sənəd tələb etmədən yoxlayır.
- 14 ştatda qəbul edilən şəxsiyyət sənədi olmayan seçicilər müvəqqəti bülletenlərinin sayılması üçün seçki günündən sonra əlavə prosedurları tamamlamalıdırlar.
- Şəxsiyyət sənədi ilə bağlı qanunu olan 22 ştat seçki məntəqəsində alternativ yoxlama üsulları təklif edir və sonradan əlavə tədbir tələb etmir.
- Kanzas dövlət tərəfindən verilmiş fotoşəkilli sənəd tələb edir, lakin 65 və daha yuxarı yaşlı sakinlərə vaxtı keçmiş sənədlərdən istifadə etməyə icazə verir.
- Tennessi ştat və ya federal orqanların verdiyi fotoşəkilli sənədlərlə bağlı ciddi qaydalar tətbiq edir. Müvəqqəti bülletenlə səs verən seçicilər iki gün ərzində şəxsiyyət sənədi göstərməlidirlər.
Fotoşəkilli sənəd tələb etməyən ştatlar
14 ştat və Vaşinqton, Kolumbiya dairəsi seçicinin səsvermə hüququnu məntəqədə şəxsiyyət sənədi istəmədən yoxlayır. Bunun əvəzinə imzaların seçki sənədlərindəki imzalarla tutuşdurulması kimi üsullardan istifadə olunur.
Meyn ştatında qeydiyyatdan keçmiş seçicilərin məntəqədə şəxsiyyət sənədi göstərməsinə ehtiyac yoxdur. Seçici tam adını və yaşayış ünvanını bildirdikdən sonra seçki əməkdaşları seçici siyahılarını yoxlayırlar. Seçki günü qeydiyyatdan keçənlər isə şəxsiyyətlərini və yaşayış yerlərini təsdiqləyən sənəd təqdim etməlidirlər. Yeni qeydiyyatdan keçən şəxsin sənədləri olmadıqda, məntəqə əməkdaşları ona etiraz qeydi ilə bülleten verirlər. Nəticələrin bir-birinə yaxın olduğu yarışda bülletenlərin ayrıca yoxlanması tələb edilməzsə, seçki rəsmiləri bu bülletenləri adi qaydada sayırlar. Meyn seçiciləri 2025-ci ilin noyabrında ştat üzrə referendum təklifini rədd etməklə bu qaydanı qüvvədə saxladılar. Təklif fotoşəkilli şəxsiyyət sənədi tələbini tətbiq etməyi və seçki məntəqəsinə gəlmədən səsvermə qaydalarını sərtləşdirməyi nəzərdə tuturdu.
Kanzasda dövlətin verdiyi fotoşəkilli sənəd tələbi
Kanzasda seçki məntəqəsində səs vermək üçün dövlət tərəfindən verilmiş fotoşəkilli şəxsiyyət sənədi tələb olunur. Məntəqə əməkdaşları bülleten verməzdən əvvəl seçicilər sürücülük vəsiqəsi, Amerika Birləşmiş Ştatları pasportu, tələbə vəsiqəsi və ya ştatın verdiyi, sürücülük hüququ olmayan şəxslər üçün şəxsiyyət vəsiqəsi kimi sənəd göstərməlidirlər.
Kanzasın dövlət katibi bu tələbə bir sıra istisnaların tətbiq olunduğunu bildirir. 65 və daha yuxarı yaşlı seçicilər vaxtı keçmiş fotoşəkilli sənədlərdən istifadə edə bilərlər. Xəstəlikləri və ya əlillikləri qeydiyyata alınmış, daimi olaraq əvvəlcədən səs verən seçicilər, eləcə də fotoşəkil çəkdirməyə dini etirazları sənədlə təsdiqlənmiş şəxslər üçün də istisnalar var.
Tennessidə federal və ya ştat sənədi tələbi
Tennessi seçicilərdən federal hökumətin və ya Tennessi ştatının verdiyi fotoşəkilli şəxsiyyət sənədi tələb edir. Tennessinin dövlət katibi vaxtı keçmiş sənədləri, o cümlədən ştat sürücülük vəsiqələrini, pasportları, fotoşəkilli hərbi vəsiqələri və Tennessidə tapança gəzdirmək üçün verilmiş icazələri qəbul edir.
Tennessidə seçki məntəqələri tələbə vəsiqələrini, kitabxana kartlarını, başqa ştatların verdiyi sənədləri və Təhlükəsizlik və Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin vətəndaş olmayan şəxslərə verdiyi şəxsiyyət sənədlərini qəbul etmir. Poçtla səs verənlər, qocalar evlərində və ya yardımlı yaşayış mərkəzlərində səs verən sakinlər, xəstəxanada olan seçicilər, fotoşəkilə dini etirazı olan şəxslər və ödəniş etmədən şəxsiyyət vəsiqəsi ala bilməyən aztəminatlı sakinlər üçün istisnalar tətbiq olunur.
Müvəqqəti bülletenlər və seçkidən sonrakı müddətlər
Federal qanun qeydiyyatdan keçdiyini və səsvermə hüququna malik olduğunu bildirən şəxslərin federal seçkilərdə müvəqqəti bülletenlə səs vermək hüququnu qoruyur. Seçki komissiyalarının həmin bülleteni qəbul edib-etməməsi ştatın yoxlama prosedurlarından asılıdır.
Şəxsiyyət sənədi istəyən və ya tələb edən 36 ştatdan 22-si qəbul edilən sənədi olmayan seçicilərə yerində alternativ yoxlamadan keçməyə imkan verir və sonradan əlavə tədbir tələb etmir. 14 ştatda isə seçicilər yerli seçki rəsmiləri nəticələri təsdiqləməzdən əvvəl əlavə yoxlama mərhələlərini tamamlamalıdırlar. Tennessidə qəbul edilən fotoşəkilli sənədini unudan seçici iki gün ərzində öz dairəsinin seçki komissiyasına gedərək uyğun şəxsiyyət sənədi göstərməlidir. Əks halda yerli rəsmilər müvəqqəti bülletenlə verilmiş səsi saymayacaqlar.
