Amerika Xərçəng Cəmiyyəti 12 noyabr 2026-cı ildə yenilənmiş klinik təlimat dərc edərək orta riskli 50–69 yaşlı amerikalı kişilərə iki ildən bir prostat spesifik antigen (PSA) qan testi verməyi birbaşa tövsiyə edib. Yüksək risklə üzləşənlərə, konkret olaraq qaradərili kişilərə və ailəsində prostat xərçəngi ilə bağlı ciddi tarixçə olanlara isə 45 yaşdan başlayaraq hər il PSA müayinəsi məsləhət görülür.
Bu il Amerika Birləşmiş Ştatlarında 300 mindən çox kişiyə prostat xərçəngi diaqnozu qoyulacağı, təxminən 36 min kişinin isə bu xəstəlikdən öləcəyi proqnozlaşdırılır. Qaradərili kişilər arasında xəstəlikdən ölüm göstəricisi ağdərili kişilərlə müqayisədə iki dəfə yüksəkdir. Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin xərçəngin erkən aşkarlanması elmi üzrə baş vitse-prezidenti, doktor Robert Smit deyib: “PSA testi prostat xərçənginin erkən aşkarlanmasının əsas vasitəsi olaraq qalır və indi onun faydalarına dair daha güclü sübutlarımız var”.
PSA hədləri və diaqnostika ardıcıllığı
Yenilənmiş protokola əsasən, 45–69 yaşlı kişilərdə PSA göstəricisi hər millilitrdə 3,0 nanoqram və ya daha yüksək, 70–74 yaşlılarda isə hər millilitrdə 6,5 nanoqram və ya daha yüksək olduqda yüksək hesab edilir. İlkin nəticə bu həddə çatarsa və ya onu keçərsə, təlimat iki həftə ilə üç ay sonra təsdiqləyici PSA testinin keçirilməsini tələb edir. Biopsiya nəzərdən keçirilməzdən əvvəl isə MRT müayinəsi və ya biomarker testi aparılır.
Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin baş elmi rəhbəri, doktor Uilyam Dahat deyib: “Məqsədimiz kişilərdə metastatik prostat xərçəngi diaqnozu qoyulması və onların bu xəstəlikdən ölümü riskini azaltmaq, eyni zamanda mümkün zərəri minimuma endirməkdir”. Həkimlər aşağı riskli, yavaş böyüyən şişlər aşkar etdikdə təlimat dərhal tibbi müdaxilə əvəzinə ilkin əsas yanaşma kimi aktiv müşahidəni tövsiyə edir.
Yaş hədləri və fərdi qərarlar
Yeni yanaşma cəmiyyətin 2010-cu il təlimatından fərqlənir. Həmin təlimatda əhali arasında müntəzəm skrininq tövsiyə olunmur, kişilərə riskləri həkimlərlə müzakirə etdikdən sonra fərdi qərar vermək məsləhət görülürdü. 70–74 yaşlı kişilər üçün testlə bağlı qərar fərdi olaraq qalır, çünki fayda və zərər arasındakı tarazlıq daha az aydındır. Yaşı 75 və yuxarı olan kişilərdə, eləcə də gözlənilən ömür müddəti 10 ildən az olan şəxslərdə isə skrininq dayandırılmalıdır.
ABŞ Profilaktik Xidmətlər üzrə İşçi Qrupunun federal təlimatı isə hələ də bütün əhali arasında müntəzəm skrininqi tövsiyə etmir və qrup yenilənməni tamamlayarkən testlə bağlı qərarı həkimlə pasiyentin fərdi məsləhətləşməsinə buraxır.
