Stenford Universitetinin tədqiqatçıları mürəkkəb nevroloji vəziyyətləri daha yaxşı başa düşmək üçün yarı-insan beyinli "ksenokortikal" siçanlar hazırlayıblar. Genetik mühəndislik yolu ilə gəmiricilərin təbii beyin qabığından məhrum edilməsi nəticəsində, alimlər insan mənşəli orqanoidləri – laboratoriyada yetişdirilmiş beyin toxuması replikalarını inteqrasiya etmək üçün yer yaradıblar. Bu nailiyyət mütəxəssislərə insan beyninin inkişafını və funksiyasını öyrənməyə imkan verir, bu da şizofreniya, demensiya və serebral iflic kimi xəstəliklər üçün yeni müalicə üsullarına yol aça bilər.
Yarı-insan beyinli siçanlar necə yaradılıb?
Tədqiqatçılar siçanları hərəkət və qərar qəbul etməyə cavabdeh olan beyin qabığından məhrum etmək üçün genetik cəhətdən dəyişdiriblər. Daha sonra onlar boşluqlara insan mənşəli orqanoidlər yeridiblər. Üç ay ərzində insan toxuması heyvanların sinir sisteminə inteqrasiya olunaraq beyin qabığının 90 faizindən çoxunu tutub. Toxuma hətta laboratoriya şəraitində yetişdirilməsi çətin olan xüsusi von Ekonomo neyronlarını da inkişaf etdirib.
Bu tədqiqat tibb üçün niyə vacibdir?
Bu araşdırma heyvanlarda təkrarlanması çətin olan insanlara xas beyin xəstəliklərini araşdırmaq üçün unikal model təqdim edir. İnsan hüceyrələrinin siçanlarda necə fəaliyyət göstərdiyini müşahidə edərək, alimlər şizofreniya, demensiya və serebral iflic kimi pozğunluqlar haqqında məlumat əldə etməyi hədəfləyirlər. Komanda yeni tibbi müalicələr hazırlayarkən narahatlıqları aradan qaldırmaq üçün müstəqil bioetika panellərinin rəyləri də daxil olmaqla ciddi etik nəzarət tətbiq edib.
