IC 348-də aşkar edilən kiçik qəhvəyi cırtdanlar nədir?
NASA-nın Ceyms Uebb Kosmik Teleskopu 1000 işıq ili məsafədə yerləşən IC 348 ulduzəmələgəlmə bölgəsində Yupiterin kütləsindən cəmi iki dəfə böyük olan kiçik qəhvəyi cırtdanlar müəyyən edib. Günəşin kütləsinin cəmi 0,19 faizini təşkil edən bu obyektlər indiyədək kəşf edilmiş ən kiçik kütləli qəhvəyi cırtdanlardır. Onların mövcudluğu ulduzəmələgəlmənin aşağı hədləri və bu göy cisimlərinin inkişafı ilə bağlı mövcud elmi modelləri şübhə altına alır.
Qəhvəyi cırtdanlar qaz buludlarının çökməsindən yaranan, lakin adi ulduzları enerji ilə təmin edən hidrogen sintezini saxlamaq üçün kifayət qədər kütləyə malik olmayan göy cisimləridir. Teleskopun qabaqcıl infraqırmızı alətlərindən istifadə edən tədqiqatçılar bu zəif, isti obyektləri aşkar edib və onların atmosferində unikal karbohidrogen izi müəyyən ediblər ki, bu da onların fərqli spektral sinfə aid ola biləcəyini göstərir.
Bu kəşf kosmik elm üçün niyə vacibdir?
Müşahidələr ulduzəmələgəlmənin hüdudları və potensial planet inkişafı haqqında mühüm məlumatlar verir. Yeni kəşf edilmiş qəhvəyi cırtdanlardan biri diskə malik görünür, bu da kiçik planetlərin özləri də planet kütləsində olan obyektlərin ətrafında formalaşa biləcəyini göstərir. Bundan əlavə, bölgədə yeni doğulmuş ulduzlardan gələn şırnaqların ətrafdakı qaz və tozla toqquşması nəticəsində yaranan parlaq strukturlar olan Herbiq-Haro obyektləri mövcuddur.
Bu tapıntılar astronomlara ulduzun həyat dövrünü və kainatımızda obyektlərin yaranmasını idarə edən sirli prosesləri daha yaxşı anlamağa kömək edir.
