Bu gün dünyanın ən tanınmış içki brendlərindən biri olan “Pepsi Cola”nın tarixi 1893-cü ildə ABŞ-nin Şimali Karolina ştatında yerləşən kiçik bir aptekdən başlayıb. Əczaçı Kaleb Bredhem tərəfindən hazırlanan içki əvvəlcə “Brad’s Drink” adlandırılıb. Sonrakı illərdə isə “Pepsi-Cola” adı ilə məşhurlaşaraq “Coca-Cola”nın əsas rəqiblərindən birinə çevrilib.
Əczaçı içkinin populyarlığı artdıqca onun adını dəyişdirmək qərarına gəldi və nəticədə “Pepsi-Cola” adı yarandı.
1903-cü ilin yayında Bredhem bu adı rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçirdi və içkinin şərbətini Şimali Karolinadakı apteklərə və digər satıcılara satmağa başladı.
1910-cu ilə qədər isə “Pepsi” artıq 24 ştatda satılırdı.
“Pepsi” məşhurlardan istifadə edən ilk brendlərdən oldu
“Pepsi” ilk illərdə əsasən həzmə kömək edən içki kimi təqdim edilirdi. Şirkətin reklamlarında içkinin insanı canlandırdığı və həzmə kömək etdiyi vurğulanırdı.
Lakin şirkət sonradan reklam strategiyasını dəyişdi və məşhurların populyarlığından istifadə etməyə başladı. 1913-cü ildə dövrün məşhur avtomobil yarışçısı Barni Oldfild “Pepsi”nin reklam simasına çevrildi.
Bu addım şirkətin gələcək reklam strategiyasının əsasını qoydu. Sonrakı onilliklərdə “Pepsi” məhsulunu tanıtmaq üçün müxtəlif məşhurlardan istifadə etməyə davam etdi.
Şirkət iflas etdi
“Pepsi”nin ilk böyük uğuru uzun sürmədi. Birinci Dünya müharibəsi illərində Kaleb Bredhem şəkərin qiymətinin daha da bahalaşacağını düşünərək böyük həcmdə şəkər ehtiyatı topladı.
Lakin gözlənilənin əksinə, şəkərin qiyməti aşağı düşdü. Nəticədə şirkətin əlində baha qiymətə alınmış böyük həcmdə şəkər qaldı və “Pepsi-Cola” 1923-cü ildə müflis oldu.
1931-ci ildə şirkət bir neçə investorun əlindən keçdikdən sonra “Loft Candy” şirkəti tərəfindən satın alındı. Şirkətin rəhbəri Çarlz Qut “Pepsi”ni yenidən uğurlu brendə çevirməyə çalışdı.
5 sentlik “Pepsi” satışları dəyişdi
Çarlz Qut “Pepsi”nin reseptini dəyişdirdi və içkini 12 unsiyalıq butulkalarda cəmi 5 sentə satmağa başladı. Həmin vaxt “Coca-Cola” 6 unsiyalıq butulkanı eyni qiymətə təklif edirdi.
Beləliklə, “Pepsi” istehlakçılara eyni qiymətə ikiqat həcmdə içki təklif etməyə başladı.
Şirkətin bu strategiyası gözlənilməz uğur gətirdi. “Nickel Nickel” adlı radio reklam mahnısı ABŞ-də ölkə üzrə yayımlanan ilk reklam jingllərindən birinə çevrildi. Daha sonra bu reklam 55 dilə uyğunlaşdırıldı və 20-ci əsrin ən effektiv reklamlarından biri kimi qiymətləndirildi.
Müharibədən sonra yeni “Pepsi” dövrü başladı
İkinci Dünya müharibəsi illərində “Pepsi” şirkəti şəkərlə bağlı sabit təchizat yaratmağa çalışdı. İçki dünyanın müxtəlif bölgələrində xidmət edən ABŞ hərbçiləri arasında da tanınmağa başladı.
Müharibədən sonra isə şirkət diqqətini yeni nəslə yönəltdi. 1950-ci illərdə şirkətin rəhbəri Al Stil aktrisa Joan Kroufordla evləndi. Krouford da müxtəlif tədbirlərdə və şirkətin butulka istehsalçıları ilə görüşlərində “Pepsi”nin tanıdılmasında iştirak edirdi.
1960-cı illərin əvvəllərində ise şirkət gəncləri əsas hədəf auditoriyalardan birinə çevirdi və “Pepsi Generation” reklam kampaniyasını başlatdı. 1964-cü ildə “Pepsi” ilk diet içkisini də satışa çıxardı.
“Pepsi” yalnız içki şirkəti olmaqdan çıxdı
1964-cü ildə “Pepsi” “Mountain Dew” brendini satın aldı. Bir il sonra isə qəlyanaltı istehsalçısı “Frito-Lay” ilə birləşdi. Beləliklə, şirkət yalnız qazlı içki istehsal edən biznes olmaqdan çıxaraq daha geniş qida və içki sektoruna daxil olmağa başladı.
1970-ci illərdə “Pepsi” artıq ABŞ-ın qazlı içki bazarında “Coca-Cola” ilə ciddi rəqabət aparırdı. 1974-cü ildə isə “Pepsi” Sovet İttifaqında istehsal və satışına icazə verilən ilk ABŞ məhsulu kimi tarixə düşdü.
Maykl Cekson “Pepsi”nin simasına çevrildi
1980-ci illərdə şirkət reklam strategiyasını daha da genişləndirdi. 1984-cü ildə “Pepsi” o dövrdə “Thriller” albomunun uğurunun zirvəsində olan Maykl Ceksonla əməkdaşlığa başladı.
Müğənninin iştirakı ilə çəkilən reklam çarxları böyük maraq doğurdu. Bundan sonra şirkət Tina Törner, Co Montana və Maykl C. Foks kimi tanınmış simaları da reklam kampaniyalarına cəlb etdi.
“Pepsi”nin reklam strategiyası rəqibi “Coca-Cola”ya da təsir göstərdi. 1985-ci ildə “Coca-Cola” öz klassik formulasını dəyişərək “New Coke” adlı yeni məhsul təqdim etdi. Lakin məhsula olan mənfi reaksiya şirkəti klassik reseptə qayıtmağa məcbur etdi.
“Crystal Pepsi” gözlənilən uğuru gətirmədi
“Pepsi”nin özü də sonradan uğursuz məhsul təcrübəsi yaşadı.
1992-ci ildə şirkət “Crystal Pepsi” adlı yeni içkini bazara çıxardı. Məhsul xüsusilə yeni nəsil istehlakçıların diqqətini cəlb etməli idi. Lakin gözlənilən nəticə əldə olunmadı və məhsul qısa müddət sonra satışdan çıxarıldı.
“Pepsi” bu gün
Bu gün “Pepsi” yalnız klassik qazlı içki ilə məhdudlaşmır. Brendin müxtəlif ölkələrdə fərqli məhsul və dad variantları, o cümlədən “Diet Pepsi”, kofeinsiz və müxtəlif dad əlavələri olan içkiləri mövcuddur.
Şirkət sonrakı illərdə içki və qida bazarının müxtəlif istiqamətlərinə də daxil olub. “Gatorade” idman içkiləri, “Aquafina” qablaşdırılmış su, “Amp” enerji içkiləri və “Starbucks” məhsulları bu genişlənmənin nümunələrindəndir.
Beləliklə, 1893-cü ildə Şimali Karolinadakı kiçik aptekdə hazırlanan bir içki 130 ildən artıq müddətdə reklam, məşhurlar və güclü brend strategiyası sayəsində dünyanın ən tanınmış məhsullarından birinə çevrilib.
“Pepsi”nin tarixində iflas, yenidən dirçəliş, uğurlu reklam kampaniyaları və uğursuz məhsullar bir-birini əvəz etsə də, brend “Coca-Cola” ilə rəqabətini qoruyaraq qlobal bazarda mövqeyini saxlayıb.
