Ekvatorial Qvineya yeni neft qanunu vasitəsilə xarici enerji şirkətləri üçün tənzimləmə şərtlərini yumşaldır. OPEC-in ən kiçik üzvü olan ölkə bu addımla xarici investisiyaları təşviq etməyi və hasilatda illərdir davam edən kəskin enişi dayandırmağı planlaşdırır.
Hasilatda kəskin azalma və iqtisadi təsirlər
“Bloomberg”in yaydığı məlumata görə, ölkənin karbohidrogenlər və faydalı qazıntıların inkişafı naziri Antonio Oburu Ondo Keyptaunda keçirilən konfransda bildirib ki, yeni “Karbohidrogenlər haqqında” qanunun bazar ertəsi təsdiqlənməsi gözlənilir. Nazirin sözlərinə görə, təkmilləşdirilmiş qaydalar neft şirkətlərinə daha rəqabətədavamlı və çevik müqavilə mexanizmləri təqdim edəcək.
Ekvatorial Qvineyanın neft hasilatı son illərdə sürətlə azalıb. 2020-ci ildə gündəlik 140 min barel təşkil edən xam neft hasilatı cari ilin sentyabrında 20 min barelə qədər geriləyib. Bu göstərici hasilatın son altı ildə 85 faizdən çox azaldığını nümayiş etdirir.
Enerji hasilatının zəifləməsi milli iqtisadiyyata birbaşa mənfi təsir göstərir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) proqnozlarına əsasən, Ekvatorial Qvineyanın ümumi daxili məhsulu (ÜDM) bu il 1,7 faiz kiçiləcək.
Çevik müqavilə modelləri və xüsusi iqtisadi zonalar
Yeni qanunvericilik müxtəlif geoloji və maliyyə risk səviyyələrinə uyğunlaşdırılmış müqavilə modellərinin seçilməsinə zəmin yaradacaq. Hökumət istifadəsiz qalan neft və qaz blokları üzrə birbaşa ikitərəfli danışıqlara açıq olduğunu bəyan edib. Eyni zamanda, beynəlxalq investorların diqqətini çəkmək üçün xüsusi iqtisadi zonaların formalaşdırılması da layihədə əksini tapıb.
Neft-qaz sənayesində mövcud çətinliklərə baxmayaraq, bəzi fəaliyyətlər davam edir. “Chevron” şirkəti qaz layihələrinə sərmayə yatırmağı davam etdirir, “Meren Energy” və “Vaalco Energy” isə kəşfiyyat proqramları icra edir. Bununla yanaşı, təxminən 30 il ərzində ölkənin aparıcı neft hasilatçısı olmuş “ExxonMobil” 2024-cü ildə Ekvatorial Qvineyadakı fəaliyyətini tamamilə dayandıraraq ölkəni tərk edib.
Siyasi amillər və OPEC-də qalmaq strategiyası
Prezident Teodoro Obiang Nqema Mbasoqo 1979-cu ildən etibarən hakimiyyətdədir. Karbohidrogen gəlirləri hakim elitanın maliyyə imkanlarını gücləndirsə də, ölkədə geniş ictimaiyyət üçün sosial-iqtisadi problemlər qalmaqdadır.
Siyasi risklərin investor qərarlarına təsiri barədə sualı cavablandıran nazir Antonio Oburu Ondo qeyd edib ki, beynəlxalq şirkətlər investisiya yatırarkən yalnız hüquqi və fiskal qaydaları deyil, eyni zamanda geoloji potensialı da kompleks qiymətləndirirlər.
Hasilatın kəskin azalmasına və bəzi Afrika dövlətlərinin karteldən ayrılmasına baxmayaraq, Ekvatorial Qvineya OPEC daxilindəki mövqeyini qorumaq niyyətindədir. Nazir Ondo beynəlxalq miqyasda belə böyük təsir gücünə sahib təşkilatda təmsil olunmağın ölkəsi üçün mühüm strateji üstünlük olduğunu diqqətə çatdırıb.
