Dünya

COP31 iqlim sammiti ümumi razılaşma olmadan başa çatdı

Fosil yanacaqlar və iqlim maliyyələşdirilməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları üzündən 200-ə yaxın ölkə ümumi yekun qərar qəbul edə bilmədi.

abcnews.com

Türkiyənin Antalya şəhərində BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Konfransının 31-ci sessiyası (COP31) bazar günü ümumi yekun qərar qəbul edilmədən başa çatıb. Sammitdə 200-ə yaxın ölkənin iştirakı ilə danışıqlar iki həftədən çox, nəzərdə tutulan vaxtdan isə iki gün artıq davam edib.

Antalyadakı görüşdə daha kiçik məsələlər üzrə irəliləyiş əldə edilsə də, sazişin qəbul edilməsi üçün iştirakçı ölkələrin demək olar ki, hamısı razılaşmalıdır. Konfransın Türkiyədən olan sədri Murat Kurum yekun plenar iclasda razılaşma əldə olunmadığını bildirib və yeni mətn təqdim edilməyəcəyini deyib. Kurum ölkə nümayəndələrinin çıxışları zamanı səhnəni tərk etdikdən sonra Azərbaycanın nümayəndəsi Elçin Allahverdiyev danışıqların nəticəsiz qaldığını elan edib.

Yanacaq və maliyyə üzrə fikir ayrılıqları

Türkiyə və Avstraliyanın birgə rəhbərliyinin hazırladığı yekun kompromis mətnində üç əsas fosil yanacağın heç birinin adı çəkilmirdi və fosil yanacaqlardan istifadəyə son qoyulması təklif edilmirdi. Sammitin müşahidəçiləri bildiriblər ki, Səudiyyə Ərəbistanı da daxil olmaqla, istehsalçı ölkələr fosil yanacaqların mətndən kənarda saxlanılması üçün təzyiq göstəriblər.

Məlumatlara görə, Rusiya da onların mətnə daxil edilməməsinə çalışıb. Mətndə əvvəlki Dubay razılaşması bütövlükdə xatırladılsa da, layihə Aİ-nin və həssas ölkələrin etirazı ilə qarşılaşıb. Panama da mətni dəstəkləyə bilməyəcəyini bildirib.

Maliyyə şərtləri də inkişaf etməkdə olan ölkələrin etirazına səbəb olub. Qəbul edilməyən layihədə həssas ölkələrin istiləşməyə uyğunlaşmasına kömək üçün maliyyənin üç dəfə artırılması təklif edilirdi, lakin artımın hansı başlanğıc səviyyədən hesablanacağı göstərilmirdi. Bundan əlavə, layihədə temperaturun proqnozlaşdırılan həddi aşacağı etiraf edilir, atmosferdən karbonun çıxarılması texnologiyalarında daha sürətli irəliləyişə çağırılır və sənaye obyektlərində karbonun tutulması üzrə hədəflər müəyyən edilirdi.

Avstraliyanın COP31 üzrə danışıqlarının sədri Kris Bouen yanacaq və iqlim maliyyələşdirilməsini əsas maneələr kimi göstərərək deyib: “Təəssüf ki, ümumi yekun qərar üzrə razılığa gələ bilmədik. Bu, məyusedicidir, çox məyusedicidir”.

Növbəti danışıqlar Efiopiyada keçiriləcək

Ümumi yekun qərardan ayrı olaraq, 100-ə yaxın ölkə elektrik enerjisinin qlobal son enerji istehlakındakı payını 2035-ci ilədək 35 faizə çatdırmağı nəzərdə tutan müstəqil öhdəliyi dəstəkləyib. Öhdəlikdə hazırkı payın təxminən 21 faiz olduğu göstərilir. Qəbul edilməyən plenar iclas layihəsində də elektrikləşmə üzrə 35 faizlik hədəf yer alırdı, lakin orada hazırkı səviyyə təxminən 23 faiz kimi göstərilirdi.

Ümumi siyasi yekun mətnin qəbul edilməməsi əvvəlki çoxtərəfli sazişlərə və rəsmi hüquqi çərçivələrə təsir etmir. Danışıqları aparan tərəflər fosil yanacaqlardan uzaqlaşma, daha yoxsul ölkələrdə iqlimə uyğunlaşmanın maliyyələşdirilməsi, habelə gender və iqlim üzrə fəaliyyətin təfərrüatlarını gələn il Efiopiyada keçiriləcək danışıqlara saxlayıblar.

Bu məqaləni paylaşın
Turan Adalat Novruzova 2010-cu ildən media sahəsində peşəkar fəaliyyət göstərir. Bu illər ərzində AzTV, ARB TV, ANS və Baku TV-də müxbir, redaktor və aparıcı kimi çalışıb. Onun peşəkar fəaliyyət sahələrinə gündəm, cəmiyyət, siyasət və sosial məsələlər daxildir. O, müxtəlif mövzularda reportajlar hazırlayıb, həmçinin Axar.az xəbər saytı üçün xəbər mətnlərini səsləndirib. Hazırda ATV-də səhər xəbər proqramının aparıcısıdır. Bununla yanaşı, nitq və diksiya mütəxəssisi kimi təlimlər keçir.