Səmərqənddə iqtisadi və strateji danışıqlar
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubionun rəhbərlik etdiyi 300-dən çox Amerika şirkəti və biznes nümayəndəsindən ibarət heyətin Özbəkistanın Səmərqənd şəhərinə səfəri Vaşinqtonun Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazla iqtisadi əlaqələri genişləndirmək səyləri baxımından diqqət çəkir. Səfər ABŞ-ın kritik faydalı qazıntılar, enerji, nəqliyyat və qabaqcıl texnologiyalar sahəsində təchizat zəncirlərini şaxələndirmək strategiyası kontekstində qiymətləndirilir.
Çin və Rusiya ilə geosiyasi və iqtisadi rəqabət fonunda Vaşinqton Mərkəzi Asiyanın təbii ehtiyatlarına, xüsusilə uran, litium, mis və nadir torpaq elementlərinə çıxış imkanlarını genişləndirməyə çalışır. Bu resurslar müdafiə sənayesi, süni intellekt infrastrukturu, yarımkeçiricilər və bərpaolunan enerji texnologiyaları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Təchizat zəncirləri və kommersiya sazişləri
Səfər çərçivəsində ABŞ-Özbəkistan Biznes və İnvestisiya Şurasının iclası, eləcə də region ölkələrinin iştirakı ilə genişləndirilmiş C5+1 formatında nazirlər görüşü nəzərdə tutulub. Məlumatda bildirilir ki, danışıqlar zamanı enerji, nəqliyyat-logistika və strateji mineralların emalı sahələrində milyardlarla dollar həcmində kommersiya sazişlərinin imzalanması planlaşdırılır.
Çinin kritik minerallar və texnoloji məhsullar üzrə ixrac nəzarətini gücləndirməsi ABŞ-ın alternativ təchizat mənbələrinə marağını artıran amillər sırasındadır. Bu şəraitdə Vaşinqton Mərkəzi Asiya ölkələrində yalnız xammal hasilatına deyil, həm də onun yerli emalına və əlavə dəyər yaradan istehsal sahələrinin inkişafına investisiya qoyuluşunu təşviq etməyə çalışır.
Orta Dəhliz və Azərbaycanın tranzit rolu
Vaşinqtonun diqqət yetirdiyi istiqamətlərdən biri də Mərkəzi Asiya resurslarının Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu olan Orta Dəhliz vasitəsilə Qərb bazarlarına çatdırılmasıdır. Azərbaycan və Gürcüstandan keçən bu marşrut region ölkələrinin Avropa ilə ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, eləcə də alternativ təchizat xətlərinin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.
ABŞ-ın regiona marağı diplomatik təmaslarla da müşayiət olunur. Donald Tramp administrasiyasının Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri ilə əlaqələri genişləndirmək təşəbbüsləri iqtisadi əməkdaşlıqla yanaşı, nəqliyyat dəhlizləri və strateji resurslar üzrə uzunmüddətli tərəfdaşlıqların qurulmasını da əhatə edir.
Bu prosesdə Azərbaycan Orta Dəhlizin əsas iştirakçılarından biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaların artırılması, liman və dəmir yolu infrastrukturunun inkişafı, eləcə də enerji və xammal tədarükünün şaxələndirilməsi ölkənin regional tranzit rolunu gücləndirə bilər.
ABŞ şirkətlərinin regiona marağının artması Mərkəzi Asiya ölkələri üçün xarici investisiyaların cəlb edilməsi, emal sənayesinin inkişafı və ixrac bazarlarının şaxələndirilməsi baxımından yeni imkanlar yaradır. Bununla yanaşı, bu imkanların reallaşması imzalanacaq sazişlərin konkret məzmunundan, layihələrin maliyyələşdirilməsindən və onların praktiki icrasından asılı olacaq.
