«PLOS One» jurnalında dərc olunan genişmiqyaslı tədqiqat çərçivəsində ABŞ və Kanadada 157 mindən çox ev pişiyinin nəcis nümunəsi yoxlanılıb və heyvanların 6,3 faizində pişiklərdə Giardia paraziti aşkar edilib. Bu araşdırma ev heyvanı sahibləri və ictimai səhiyyə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir, çünki müsbət halların təxminən beşdə biri qardioz infeksiyasını birbaşa insanlara yoluxdura bilən zoonoz ştammlardan ibarətdir.
Parazit ev heyvanları arasında nə dərəcədə geniş yayılıb?
Laboratoriya analizləri Şimali Amerikada yoxlanılan hər 16 pişikdən birində — 9 962 nümunədə pişiklərdə Giardia paraziti olduğunu müəyyən etdi. Ən əsası, aşkar edilən yoluxmaların 18,5 faizi zoonoz A və ya B qrupuna aid idi. Bu isə bütün tədqiqatdakı ev pişiklərin təxminən 1,2 faizinin qardioz xəstəliyini insanlara keçirə bilən ştammlar daşıdığı anlamına gəlir.
Yoluxmuş bir çox heyvan simptomsuz qalsa da, Giardia duodenalis davamlı ishal, qarın nahiyəsində sancılar və çəki itkisi daxil olmaqla kəskin mədə-bağırsaq narahatlığına səbəb ola bilər. Tədqiqatçılar xüsusilə körpələr və ya yaşlılar kimi həssas şəxslərin yaşadığı evlərdə gizli infeksiyaların yayılmasının qarşısını almaq üçün müntəzəm nəcis müayinələrinin vacibliyini vurğulayıblar.
Hansı pişiklər ən yüksək yoluxma riski ilə üzləşir?
Balaca pişik balaları 10,7 faizlik pozitivlik dərəcəsi və insanlara yoluxan parazit ştammlarının 19,9 faiz təşkil edən ən yüksək payı ilə nəzərəçarpacaq dərəcədə böyük həssaslıq göstərdi. Əksinə, 10 və ya daha yuxarı yaşda olan qoca pişiklərdə bu göstərici xeyli aşağı — 1,3 faiz təşkil etdi. Qısırlaşdırılmamış yetkin pişiklər və erkək fərdlər də qısırlaşdırılmış və ya dişi pişiklərlə müqayisədə daha yüksək yoluxma nisbəti nümayiş etdirdi.
Şimali Amerika üzrə ötürülmə göstəricilərinə coğrafi və mövsümi amillər də təsir edib. ABŞ-nin Orta Qərbindəki pişiklər 7,8 faizlə ən yüksək regional yoluxma dərəcəsi göstərdiyi halda, Şimal-şərqdəki pişiklər 21,6 faizlə zoonoz variantların ən böyük payını daşıyıb. Daha sərin və rütubətli qış şəraiti parazitin daha uzun müddət sağ qalmasına şərait yaradaraq isti yay aylarına nisbətən daha yüksək aşkarlanma dərəcəsinə səbəb olub.
