“Bernstein” investisiya şirkətinin analitiklərinə görə, istehlakçılar üçün nəzərdə tutulan süni intellekt (AI) agentlərinin geniş yayılması elektron ticarət, ödəniş sistemləri və maliyyə xidmətləri sektorunda köklü dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Bununla belə, yeni bazar modelinin necə formalaşacağı mövcud iri bazar iştirakçılarının bu texnologiyaya verəcəyi reaksiyadan birbaşa asılı olacaq.
İstehlakçı süni intellekt agentlərinin yüksəlişi
İstifadəçilərin adından məhsulları və təklifləri müqayisə edən, telefon zəngləri edən, elektron məktublar göndərən, formaları dolduran, abunəlikləri ləğv edən və danışıqlar aparan “Muse” kimi xidmətlərin populyarlaşması istehlakçı süni intellekti sahəsində dönüş nöqtəsi sayılır. Bu tendensiyaya paralel olaraq, “OpenAI” özünün “Dots” platformasını istifadəyə verib, “Google” isə “Spark” sistemini təkmilləşdirməkdə davam edir.
Şirkətlərin fərqli yanaşmaları: Qadağalar və tərəfdaşlıqlar
Böyük texnologiya və pərakəndə satış şirkətləri yeni texnologiyaya müxtəlif mövqelərdən yanaşırlar:
-
Amazon: İcazəsiz məlumat toplanması və təhlükəsizlik risklərini əsas gətirərək “Muse” agentini istifadəyə verildikdən cəmi iki həftə sonra bloklayıb.
-
Pərakəndə ticarət nəhəngləri: “Shopify”, “Walmart”, “Best Buy”, “Gap”, “Sephora”, “Wayfair”, “Expedia” və “Instacart” kimi brendlər alış-veriş və sifarişlərin rəsmiləşdirilməsi sahəsində “Muse” ilə tərəfdaşlıq sazişləri imzalayıblar.
-
Ödəniş infrastrukturu: Əməliyyatların icrası üçün “Stripe Link”, birdəfəlik virtual kartlar və ya “Shop Pay” mexanizmlərindən istifadə olunur. Eyni zamanda “PayPal” inteqrasiyası elan edilib, “Meta” isə tranzaksiyalar üzrə komissiya haqqı tətbiq etməyi planlaşdırır.
Şəbəkə trafiki və platformaların təhlükəsizlik addımları
Analitiklər hesab edirlər ki, onlayn platformalar AI agentlərinə tam qadağa tətbiq etmək əvəzinə, onlara mərhələli və seçmə giriş imkanı verəcəklər. Hazırda bu xidmətlər əsasən veb səhifələri skan edir və sifarişləri istifadəçinin son təsdiqinə hazırlayır. Paralel olaraq, pərakəndə satış şirkətləri ilə birbaşa API bağlantılarının qurulması istiqamətində texniki işlər davam etdirilir.
“Cloudflare” şəbəkə infrastrukturunun təqdim etdiyi məlumatlara əsasən, AI agentlərindən daxil olan sorğuların sayı il ərzində 1700%-dən çox artıb. Eyni zamanda, aktiv şəkildə skan edilən sahələrdə — xüsusilə pərakəndə ticarət və maliyyə xidmətləri sektorlarında — real istifadəçi trafiki 40%-dək azalıb.
Bu kəskin dəyişikliklər fonunda platformaların daha güclü verifikasiya mexanizmləri, insanın məcburi iştirakını tələb edən təsdiq mərhələləri, eləcə də qiymətlərə və məhsul kataloqlarına fərqli giriş səviyyələri tətbiq edəcəyi proqnozlaşdırılır.
AI agentləri hansı sahələrdə üstünlük qazanır?
AI agentlərinin sürətlə yayılmasının əsas amili mürəkkəb və vaxt aparan tapşırıqları avtomatlaşdırmaq bacarığıdır. Texnologiyanın geniş tətbiq olunduğu əsas istiqamətlər bunlardır:
-
Səyahətlərin planlaşdırılması: Amerikalı səyahətçilər aviabilet və otel bron etməzdən əvvəlki 45 gün ərzində orta hesabla 277 səhifəlik məzmuna baxır və bu prosesə təxminən 5 saat vaxt ayırırlar. AI agentləri bu çoxmərhələli axtarış və müqayisə prosesini tam avtomatlaşdırır.
-
Sənədləşmə işləri: Sığorta, tibbi xidmətlər və təhsil sahələrinə aid mürəkkəb sənədlərin hazırlanması və rəsmiləşdirilməsi sadələşdirilir.
-
Ödəniş əməliyyatları: Silikon Vadisinin “Instinct” agentinin açıqladığı məlumatlara görə, istifadəçilərin 40%-i ilk üç həftə ərzində kredit kartlarını sistemə inteqrasiya edib. Platformanın illik emal etdiyi əməliyyat həcmi 1 milyard dollara çatıb və bu vəsaitin yarısı birbaşa səyahət xərclərinin payına düşür.
Maliyyə infrastrukturu və ödəniş sistemləri üçün yeni imkanlar
“Bernstein” analitikləri yeni dövrdə maliyyə infrastrukturu və prosessinq sistemlərinin geniş inkişaf potensialına malik olduğunu bildirirlər. AI agentlərinin istifadəçilər adından sərbəst əməliyyat aparması tranzaksiyaların sayını və tezliyini artıraraq yeni xidmətlərə tələbat yaradır:
-
Visa və Mastercard: Xırda alış-verişlər də daxil olmaqla, ümumi rəqəmsal əməliyyat sayının və tezliyinin yüksəlməsindən gəlir əldə edə bilərlər.
-
Stripe, Adyen və Checkout: Agent əsaslı ticarət modeli üçün xüsusi infrastruktur və API həlləri təqdim edən prosessinq şirkətləri tranzaksiya həcmlərini əhəmiyyətli dərəcədə böyüdə bilərlər.
-
PayPal: Əməliyyat təhlükəsizliyi, fırıldaqçılıqdan müdafiə, optimallaşdırma mexanizmləri, eləcə də keşbek və mükafat proqramları vasitəsilə istifadəçi etibarını möhkəmləndirməyə çalışacaq.
-
Affirm və Klarna: “İndi al, sonra ödə” (BNPL) modelində fəaliyyət göstərən bu platformalar dinamik kredit təhlili, riskli müştərilər üçün faizli maliyyələşdirmə və etibarlı alıcılar üçün faizsiz hissəli ödənişlər təqdim edərək agent inteqrasiyalarından qazanc götürə bilərlər.
Yeni ekosistemin qarşısında duran əsas sınaqlar
AI agentlərinin təkamülü elektron ticarətdə təkcə alış-veriş vərdişlərini deyil, həm də ödənişlərin həyata keçirilmə qaydalarını və maliyyə məhsullarının təqdimatını transformasiya edir. İstehlakçının yerinə məhsul seçən, qiymətləri tutuşduran və sifarişi tamamlayan sistemlər bazar oyunçularından texnoloji infrastrukturun yenidən qurulmasını tələb edir.
Bununla belə, bu ekosistemin dayanıqlı inkişafı kibertəhlükəsizlik, şəxsi məlumatların məxfiliyi, avtomatlaşdırılmış əməliyyatlara nəzarət və istifadəçi inamı məsələlərinin necə tənzimlənəcəyindən asılı olacaq. Bu faktorlar AI agentlərinin qlobal bazarda yayılma sürətini və elektron ticarət gəlirlərinin şirkətlər arasında necə bölünəcəyini müəyyən edəcək.
