Kaliforniya qubernatoru Qevin Nyusom 5 noyabr 2026-cı ildə ştatda qüvvədə olan bütün ölüm hökmlərini əvəzləyəcəyini açıqlayıb. Ölümə məhkum edilmiş 548 nəfərin cəzası şərti azadlığa buraxılma imkanı olmadan ömürlük həbsə dəyişdiriləcək.
Qubernatorun qərarı Kaliforniya qanunvericiliyində ölüm cəzasını ləğv etmir və yerli prokurorların gələcək işlərdə bu cəzanı tələb etməsini qadağan etmir. Prokurorlar, andlı iclasçılar və birinci instansiya məhkəmələri gələcək məhkəmə proseslərində ölüm cəzasını tələb etmək və tətbiq etmək üzrə qanuni səlahiyyətlərini tam saxlayırlar.
Konstitusiya məhdudiyyətləri və məhkəmə baxışı
Kaliforniya Konstitusiyasına əsasən, qubernator bir neçə ağır cinayət üzrə məhkumluğu olan şəxslərə təkbaşına əfv verə bilməz. Buna görə də 548 cəza dəyişikliyindən bir qisminin hüquqi qüvvəyə minməsi üçün Kaliforniya Ali Məhkəməsinin rəsmi təsdiqi tələb olunacaq. Ştat rəsmiləri bu konstitusiya müddəasının neçə məhkuma aid olduğunu hələ açıqlamayıblar.
Nyusom qərarını açıq məktubda belə izah edib: “Bu addımı ona görə atıram ki, dövlətin hökmü ilə insanın öldürülməsinin Kaliforniyanın dəyərləri ilə bir araya sığmadığına, hüquq sistemimizin əsaslarını sarsıtdığına və hər birimizi kiçiltdiyinə qəti inanıram”.
Səsvermələr və edam moratoriumu
Cəzaların dəyişdirilməsi Kaliforniyada ölüm cəzasının saxlanması ilə nəticələnən illər boyu keçirilmiş ümumxalq səsvermələrindən sonraya təsadüf edir. Ştatın seçiciləri 2012-ci ildə ölüm cəzasının ləğvinə dair 34 saylı təklifi, 2016-cı ildə isə eyni məqsədli 62 saylı təklifi rədd ediblər. Seçicilər 2016-cı ildə ölüm hökmləri üzrə apellyasiya prosesini sürətləndirmək üçün 66 saylı təklifi cüzi səs fərqi ilə qəbul ediblər.
Nyusom 2019-cu ildə vəzifəyə başladıqdan az sonra bütün edamları dayandıran moratorium tətbiq edib. San Kventin ştat həbsxanasının edam kamerası da 2019-cu il moratoriumundan sonra bağlanıb. Kaliforniyada sonuncu edam 2006-cı ildə həyata keçirilib. Həmin vaxt 76 yaşlı Klarens Rey Allen San Kventində ölümcül inyeksiya ilə edam edilib.
