2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında qlobal yeni avtomobil satışlarında yalnız benzinlə işləyən avtomobillərin payı 49 faizə enib. “Nikkei Asia” nəşrinin məlumatına görə, daxili yanma mühərrikli bu nəqliyyat vasitələrinin payı 1920-ci illərdən bəri ilk dəfə ümumi dünya bazarının yarısından aşağı düşüb.
Hesabat dövründə benzinlə işləyən avtomobillərin bazar payı illik müqayisədə 3 faiz bəndi azalıb, satış həcmi isə 10 faiz geriləyərək 20,25 milyon ədəd təşkil edib. Müqayisə üçün qeyd edək ki, beş il əvvəl — 2021-ci ildə bu tip nəqliyyat vasitələri qlobal bazarın 73 faizinə sahib idi.
Neft qiymətləri və batareya xərclərinin bazar dinamikasına təsiri
“Nikkei” bu kəskin struktur dəyişikliyini Yaxın Şərqdəki münaqişə fonunda neft qiymətlərinin yüksəlməsi ilə əlaqələndirir. Artan yanacaq xərcləri ənənəvi mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin istismarını xeyli bahalaşdırır.
“Mobility Global” şirkətinin analitiki Yoşiaki Kavano bildirib ki, 2024-cü ildə elektromobillərə subsidiyaların dayandırılmasından sonra hibrid modellərə maraq artsa da, yüksək neft qiymətləri istehlakçıların diqqətini yenidən elektromobillərin aşağı istismar xərclərinə yönəldir.
Eyni zamanda batareyaların ucuzlaşması da bu keçidi sürətləndirir. “BloombergNEF” şirkətinin təhlilinə əsasən, 2025-ci ildə akkumulyator batareyalarının orta qiyməti 1 kVt·saat üçün 99 dollar təşkil edib və ardıcıl ikinci il 100 dollarlıq psixoloji həddin altında qalıb.
Elektromobil satışlarında qlobal artım və regional nəticələr
“Seoul Economic Daily” qəzetinin təqdim etdiyi statistikaya görə, 2026-cı ilin birinci yarısında qlobal elektromobil satışları 12 faiz artaraq 6,87 milyon ədədə çatıb. Onların ümumi yeni avtomobil satışlarındakı payı isə 3 faiz bəndi yüksələrək 17 faiz təşkil edib.
Avropada elektromobil satışları 32 faiz artaraq 1,81 milyon ədədə çatıb. Beləliklə, qitənin 31 böyük ölkəsində yarımillik nəticələr üzrə elektromobillər ilk dəfə ənənəvi benzin modellərini geridə qoyub.
Digər regionlarda da ciddi artım qeydə alınıb. Cənub-Şərqi Asiyada 350 min elektromobil satılıb ki, bu da ötən illə müqayisədə 81 faiz artım deməkdir. Okeaniyada isə satışlar 2,2 dəfə yüksələrək 110 min ədədə çatıb. Eyni dövrdə benzin mühərrikli avtomobillərin satışı Çində 26 faiz, Avropada isə 13 faiz azalıb.
Şimali Amerika və Çin bazarlarında son vəziyyət
Bəzi bazarlarda tənzimləmə və güzəşt dəyişiklikləri artım tempinə təsir göstərib. Şimali Amerikada federal vergi güzəştlərinin ləğvi bazara mənfi təsir edib; “Benchmark Mineral Intelligence” məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk beş ayında elektromobil satışları illik müqayisədə 25 faiz geriləyib.
Çində isə elektromobillər 2014-cü ildən bəri ilk dəfə alqı-satqı vergisinə cəlb olunub, köhnə avtomobillərin yenilənməsi proqramının şərtləri isə nisbətən sərtləşdirilib. Çin Sərnişin Avtomobilləri Assosiasiyasının (CPCA) göstəricilərinə əsasən, ilin ilk yarısında yeni enerjili avtomobillərin (NEV) pərakəndə satışı 13 faiz azalaraq 4,73 milyon ədədə düşüb.
Buna baxmayaraq, uzunmüddətli meyillər Çində elektrikləşmənin davam edəcəyini göstərir. “Sinopec” Elmi-Tədqiqat İnstitutunun vitse-prezidenti Feyri Van Sinqapurda keçirilən APPEC konfransında bildirib ki, elektromobillər və qoşulan hibridlərin (PHEV) payı 2030-cu ilə qədər Çində yeni satışların 75–80 faizinə çata bilər. 2026-cı ilin iyulunda bu göstərici artıq 65 faiz təşkil edib; bir il əvvəlki eyni dövrdə isə müvafiq pay 53 faiz səviyyəsində idi.
